✅ BASICS
- 👍 Yes: Waaw (wah-ooh)
- 👎 No: Déedéet (day-daytay)
- 🙏 Please: Baal ma (baal mah)
- 😊 Thank you: Jërëjëf (jeh-reh-jef)
- 🤗 You’re welcome: Ñoo ko bokk (nyoh koh bokk)
- 😬 Sorry / Excuse me: Baal ma (baal mah)
👋 GREETINGS
- 👋 Hello: Na nga def? (nah nga dehf)
- 👋 Bye: Ba beneen yóon (bah beh-nen yohn)
- 🌞 Good morning: Jaam nga fanane (jam nga fah-nah-nay)
- 🌙 Good night: Ñu fanaan ci jàmm (nyoo fah-nahn chee jam)
❓ QUESTIONS
- ❓ What is it?: Lii lan la? (lee lan lah?)
- 👤 Who?: Kan? (kahn?)
- 🕒 When?: Kan? (kahn?)
- 📍 Where?: Fan la…? (fahn lah…?)
- 🛠️ How?: Naka? (nah-kah?)
- 🤔 Why?: Lu leen? (loo layn?)
- 🤷 I don’t know: Xamuma (kah-moo-mah)
- 😕 I don’t understand: Dégguma (dayg-goo-mah)
- 🔁 Again: Bëccëg (beh-chek)
- 🙋♂️ Can I…?: Dama lay…? (dah-mah lay…?)
🍎 WHAT?
- 🌟 Good: Baax na (bah-oh nah)
- 👎 Bad: Seer na (sehr nah)
- 😋 Yummy: Neex na! (nay-oh nah!)
- 🤢 Yucky: Neexul! (nay-oh-sul!)
- 🧸 I like it: Damaa bëgg (dah-mah behg)
- 💔 I don’t like it: Bëgguma (beh-ggoo-mah)
- 💧 Water: Ndox (ndoh)
- 🍝 Food: Lekk (lehk)
- 👉 This: Lii (lee)
- 👉 That: Loolu (loh-loo)
🧍♂️ WHO?
- 🧒 My name is: Mangi tudd… (mahn-gee tood)
- 🗣️ What’s your name?: Naka la tudd? (nah-kah lah tood?)
- 🙋 I am: Mangi… (mahn-gee…)
- 👉 You are: Dangay… (dahn-gai…)
😀 FEELINGS
- 😃 I’m happy: Maangi suufe (mahn-gee soo-fay)
- 😢 I’m sad: Maangi mél? (mahn-gee mel?)
- 😴 I’m tired: Damaa sonn (dah-mah son)
- 😡 I’m mad: Damaa feeñ (dah-mah feign)
- 🤕 I’m hurt: Maangi dëgg (mahn-gee dehgg)
- 🫤 I don’t feel good: Maangi amul solo (mahn-gee ah-mool soh-loh)
- 🥰 I love you: Begg naa la (beg nah lah)
- 🍽️ I’m hungry: Damaa xiif (dah-mah sheef)
- 🥤 I’m thirsty: Damaa mar (dah-mah mar)
⏰ WHEN?
- 📅 Today: Bés bu nekk (bays bu nehk)
- 📆 Tomorrow: Suba (soo-bah)
- 🕰️ Yesterday: Garaaw (gahr-ah-ow)
- 🌅 Morning: Fanane (fah-nah-nay)
- 🌌 Night: Laanu (lah-noo)
- ⏳ Now: Leegi (lay-gee)
- 🔜 Later: Ci kanam (chee kah-nahm)
📍 WHERE?
- 🔜 Right: Kaay, daan? (kah-ee, dahn?)
- 🔙 Left: Kaay, jamm? (kah-ee, jam?)
- ⬆️ Straight: Defar kër (deh-far kerr)
- ⬅️ Front: Ci kaw (chee kaw)
- ➡️ Behind: Ci ne (chee neh)
- ⬆️ Top / above: Ci benn (chee ben)
- ⬇️ Bottom / below: Ci wunung (chee woo-nung)
- 🏠 Inside: Ci kër (chee kerr)
- 🌳 Outside: Ci biir (chee beer)
- 🚪 In: Ci (chee)
- 🏃♀️ Out: Fi (fee)
🔢 HOW MUCH?
- 💵 How much?: Ñaata la? (nyah-tah lah?)
- 😮 Too much: Seer na! (seh-oh nah!)
- 👌 A little: Kepp (kehp)
- 1️⃣ One: Benn (ben)
- 2️⃣ Two: Ñaar (nyar)
- 3️⃣ Three: Ñett (nyet)
- 4️⃣ Four: Ñent (nyent)
- 5️⃣ Five: Juróom (joo-room)
- 6️⃣ Six: Juróom-benn (joo-room ben)
- 7️⃣ Seven: Juróom-ñaar (joo-room nyar)
- 8️⃣ Eight: Juróom-ñett (joo-room nyet)
- 9️⃣ Nine: Juróom-ñent (joo-room nyent)
- 🔟 Ten: Fukk (fook)
- 💯 One hundred: Téeméer (tay-mayr)
🧠 WHY?
- 🤔 Because: Lu… (loo…)
- 🧩 So…: Ndax…? (ndahx…?)
- 👀 If…: Bu… (boo…)
- 🆚 But: Waaw sleem? (waaw sleem?)
- 🔄 Or: Walla… (wah-lah…)
- ➕ And: Ak (ahk)
💬 ACTIONS
- 🤲 I need: Maangi bëgg (mahn-gee behg)
- 🙋♀️ I want: Maangi bëgg (same)
- 🙌 I give: Dem naa la (dem nah lah)
- 🤝 I help: Topp naa la (tohp nah lah)
- 🙋 I ask: Ñu la wax? (nyoo lah woh?)
- 🗣️ I say: Leer naa la (leer nah lah)
- 👂 I listen: Degg naa la (dehg nah lah)
- 👀 I see: Xam naa la (xahm nah lah)
- 🦶 I go: Maangi dem (mahn-gee dem)
- 🍽️ I eat: Maangi lekk (mahn-gee lehk)
- 🥤 I drink: Maangi naan (mahn-gee non)
- 🛌 I sleep: Maangi dungal (mahn-gee doon-gahl)
🔊 IMPORTANT WORDS
- 🆘 Help!: Wóoy! (woe-y)
- 🔇 Quiet!: Musal ak jàmm (moo-sahl ahk jam)
- 🛑 Stop!: Taxawal! (tah-kah-wahl)
- 👀 Look!: Delloo! (deh-loh)
- 🥱 Calm down: Ñetti ngelaw! (nyet-tee ngeh-law)
- 👏 Come here: Ca kanam! (cha kah-nahm)
- ⏳ Wait: Taxawal ci yaw (tah-kah-wahl chee yaw)
- 🌟 Good job!: Baax na! (bah-oh nah!)
- 🤝 Let’s go!: Nu dem! (noo dem!)
