✅ BASICS
- 👍 Yes: She (shuh)
- 👎 No: Cha nel (khah nel)
- 🙏 Please: My lomarcan (muh loh‑mar‑kan)
- 😊 Thank you: Gura mie ayd (goo‑rah mee ahyd)
- 🤗 You’re welcome: Cha nel faagail (khah nel faagil)
- 😬 Sorry / Excuse me: Gorrym (GOR‑rim)
👋 GREETINGS
- 👋 Hello: Fastyr mie (fas‑tur mee)
- 👋 Bye: Slane lhiat (slahn lhee-at)
- 🌞 Good morning: Fastyr mie (fas‑tur mee)
- 🌙 Good night: Oie lhiat (oy lhee-at)
❓ QUESTIONS
- ❓ What is it?: Cre’n enn? (krayn enn?)
- 👤 Who?: Cre (kray?)
- 🕒 When?: Cre ve? (kray veh?)
- 📍 Where?: Cre row? (kray roh?)
- 🛠️ How?: Cre ve shin er? (kray veh shin air?)
- 🤔 Why?: Cre coyrt? (kray kort?)
- 🤷 I don’t know: Cha row mee cummal (khah roh mee koom‑al)
- 😕 I don’t understand: Cha row mee goaill stiagh (khah roh mee goy‑il styah)
- 🔁 Again: Eilpee (ell‑pee)
- 🙋♂️ Can I…?: Vel mee…? (vell mee…?)
🍎 WHAT?
- 🌟 Good: Mooar (moo‑ar)
- 👎 Bad: Drogh (drogh)
- 😋 Yummy: Ta shiu mee (tah shee mee)
- 🤢 Yucky: Cha nel eh (khah nel ay)
- 🧸 I like it: Ta mee goll rish (tah mee goll rish)
- 💔 I don’t like it: Cha nel mee goll rish (khah nel mee goll rish)
- 💧 Water: Uidgey (OO‑ij‑geh)
- 🍝 Food: Bee (bee)
- 👉 This: Shoh (shoh)
- 👉 That: Shee (shee)
🧍♂️ WHO?
- 🧒 My name is: Ta’n enn my… (tahn enn mu…)
- 🗣️ What’s your name?: Cre enn oo? (kray enn oo?)
- 🙋 I am: Ta mee… (tah mee…)
- 👉 You are: Ta oo… (tah oo…)
😀 FEELINGS
- 😃 I’m happy: Ta mee mix (tah mee mish)
- 😢 I’m sad: Ta mee crooin (tah mee kroin)
- 😴 I’m tired: Ta mee kanit (tah mee kah‑nit)
- 😡 I’m mad: Ta mee aaigney (tah mee aye‑gnee)
- 🤕 I’m hurt: Ta mee jalloo (tah mee yal‑loo)
- 🫤 I don’t feel good: Cha nel mee braew (khah nel mee braow)
- 🥰 I love you: Ta mee graih ort (tah mee graigh ort)
- 🍽️ I’m hungry: Ta mee chooid (tah mee khooid)
- 🥤 I’m thirsty: Ta mee fockl mooar er y uidgey (tah mee fokl mooar air ee OO‑ij‑geh)
⏰ WHEN?
- 📅 Today: Jiu (jee‑oo)
- 📆 Tomorrow: Laa ny hoie (lah nee hoy‑ee)
- 🕰️ Yesterday: Jiu laa (jee‑oo lah)
- 🌅 Morning: Fastyr (fas‑tur)
- 🌌 Night: Hoie (hoy‑ee)
- ⏳ Now: Mish (mish)
- 🔜 Later: Choud’s da’n oie (khouds dahn hoy‑ee)
📍 WHERE?
- 🔜 Right: Reayn (rayn)
- 🔙 Left: Lhiat (lhee-at)
- ⬆️ Straight: Shoh er crop (shoh air crop)
- ⬅️ Front: Shoh (shoh)
- ➡️ Behind: Locke (lok?)
- ⬆️ Top / above: Shoh ec (shoh ek)
- ⬇️ Bottom / below: Shoh er jer (shoh air jer)
- 🏠 Inside: Troor (troor)
- 🌳 Outside: Ec y Vree (ek ee vree)
- 🚪 In: Troor (troor)
- 🏃♀️ Out: Ec y Vree (ek ee vree)
🔢 HOW MUCH?
- 💵 How much?: Cre cadlee? (kray kad‑lee?)
- 😮 Too much: Rish mooar (rish moo‑ar)
- 👌 A little: Bee ayn (bee ayn)
- 1️⃣ One: Unn (oon)
- 2️⃣ Two: Jees (jees)
- 3️⃣ Three: Tree (tree)
- 4️⃣ Four: Kiare (kee‑ar‑eh)
- 5️⃣ Five: Queig (kay‑ig)
- 6️⃣ Six: Shiaght (shi‑aght)
- 7️⃣ Seven: Shiaght mee (shi‑aght mee)
- 8️⃣ Eight: Hoght (hoh‑ght)
- 9️⃣ Nine: Nioa (nee‑oh‑ah)
- 🔟 Ten: Jeih (jay)
- 💯 One hundred: Keayn (kayn)
🧠 WHY?
- 🤔 Because: Ta mee shoh (tah mee shoh)
- 🧩 So…: Lhiam… (lee‑am…)
- 👀 If…: Cre… (kray…)
- 🆚 But: Agh… (agh…)
- 🔄 Or: Noo… (noo…)
- ➕ And: as (ahs)
💬 ACTIONS
- 🤲 I need: Ta mee chroo (tah mee khroo)
- 🙋♀️ I want: Ta mee traa (tah mee trah)
- 🙌 I give: Ta mee shaghey (tah mee shaghay)
- 🤝 I help: Ta mee goll? (tah mee goll?)
- 🙋 I ask: Ta mee screeu (tah mee skray‑oo)
- 🗣️ I say: Ta mee trei (tah mee tray)
- 👂 I listen: Ta mee clashtal (tah mee clash‑tal)
- 👀 I see: Ta mee rieau (tah mee ree‑ow)
- 🦶 I go: Ta mee goll (tah mee goll)
- 🍽️ I eat: Ta mee fath (tah mee fath)
- 🥤 I drink: Ta mee gillee (tah mee gill‑ee)
- 🛌 I sleep: Ta mee coddyr (tah mee cod‑dur)
🔊 IMPORTANT WORDS
- 🆘 Help!: Lheh choo! (leh khoo!)
- 🔇 Quiet!: Bahn! (bahn!)
- 🛑 Stop!: Slane! (slahn‑eh!)
- 👀 Look!: Lannoo! (lah‑noo!)
- 🥱 Calm down: Goll cler (goll clear)
- 👏 Come here: Goll ayn (goll ayn)
- ⏳ Wait: Tarroo! (tar‑roo!)
- 🌟 Good job!: Soie jeih! (soy jay)
- 🤝 Let’s go!: Dy lhie! (dee lhee)
